Η Κατερίνα Κίχλη, κάθε Παρασκευή ανοίγει ένα παράθυρο στο βιβλίο και στη λογοτεχνία.
Το ηχητικό πεντάλεπτο «Κάθε βιβλίο και ένα ταξίδι» φιλοξενείται στις πίσω σελίδες από τον Οκτώβριο του 2025.
Επίσης από εδώ, κάθε εβδομάδα η Κατερίνα μας προτείνει βιβλία που αξίζει να διαβάσουμε.
Η Κατερίνα γεννήθηκε και ζει στο Ηράκλειο, ήταν για χρόνια ιδιοκτήτρια του βιβλιοπωλείου Κίχλη στο κέντρο της πόλης.
Ασχολείται με το βιβλίο γιατί όπως λέει η ίδια «το βιβλίο είναι η δική μου ανάσα ζωής».
16.01.2026 | ΣΩΤΗΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΗΣ: «ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ»
Στο Καφενείον η Ελλάς σήμερον, στις Πίσω Σελίδες έχουμε Καραγκιόζη.
Από το βιβλίο του Σωτήρη Σπαθάρη “Αυτοβιογραφία και η Τέχνη του Καραγκιόζη”.
Ο Σωτήρης Σπαθάρης ήταν ένας από τους πιο σπουδαίους Έλληνες καραγκιοζοπαίκτες και καλλιτέχνες του Ελληνικού Θεάτρου Σκιών. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1892 και πέθανε τον Απρίλιο του 1974.Ήταν ο πατέρας του διάσημου Ευγένιου Σπαθάρη, καραγκιοζοπαίκτη, ζωγράφου και ιδρυτή του Σπαθάρειου Μουσείου Θεάτρου Σκιών.
Η τέχνη του καραγκιόζη είναι ένας λαογραφικός θησαυρός της Ελλάδας. Την τέχνη την έφερε στην Ελλάδα ο Γιάννης Μπράχαλης που είδε μια παράσταση στην Κωνσταντινούπολη, αλλά τέχνη ελληνική την έκανε ο Μίμαρος.
«Η Τέχνη Σου είναι στη βάση της λαϊκής ψυχής και ζωής και μακάριος που την αντικρίζει με τη σοβαρότητα που της οφείλεται», θα γράψει στον Σπαθάρη ο Άγγελος Σικελιανός το 1948.
Και ο Γιώργος Σεφέρης στο ημερολόγιό του “Μέρες”, το 1947 θα γράψει «η γνωριμία μου με τον Σπαθάρη με έκανε να ντραπώ για το πόσο λίγα κάνω, μπροστά στον φτωχό μα ακούραστο καραγκιοζοπαίκτη».
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
ΤΖΟΝΑΘΑΝ ΣΟΥΙΦΤ “ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΒΑΡΕΛΙΟΥ – Γραμμένη για την καθολική βελτίωση της ανθρωπότητος ” μτφ. Μιχάλης Μακρόπουλος, εκδόσεις Loggia
Το “Μια Ιστορία βαρελιού” του κορυφαίου Ιρλανδού συγγραφέα Τζόναθαν Σουίφτ, γνωστότερου για τα Ταξίδια του Γκιούλιβερ, είναι μία από τις ευφυέστερες και τις πιο ξεκαρδιστικές σάτιρες που γράφτηκαν ποτέ. Θρησκεία, φιλοσοφία, συγγραφείς, κριτικοί, «μοντέρνοι» διανοούμενοι και ψευτοεπαΐοντες δέχονται ανεξαιρέτως τα βέλη του συγγραφέα, που σαρκάζει –και αυτοσαρκάζεται– με απαράμιλλη ευρηματικότητα και θαυμαστή ευρυμάθεια. O Χάρολντ Μπλουμ, στον Δυτικό Κανόνα, χαρακτηρίζει το Μια Ιστορία Βαρελιού ως την «καλύτερη πρόζα στην αγγλική μετά τον Σαίξπηρ».
Η ευρηματικότητα της ιστορίας και ο γλωσσικός της πλούτος είναι απεριόριστοι, το έργο γραμμένο με ιδιαίτερη δεξιοτεχνία στηρίζει τούτη την τεράστια φάρσα, που όμοιά της δεν είχε υπάρξει ως τότε στα αγγλικά γράμματα. Ο Σουίφτ επιτίθεται στις πεποιθήσεις μας για τη λογική, την πρόοδο και την ευτυχία. Το βιβλίο είναι μια πρόκληση που αποκαλύπτει τις πιο κυνικές και διαχρονικές αλήθειες για την ανθρώπινη φύση.
Ο Τζόναθαν Σουίφτ (1667-1745) γεννήθηκε στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας. Εργάστηκε ως γραμματέας του συγγραφέα και διπλωμάτη Σερ Ουίλιαμ Τεμπλ, έγινε ιερέας της αγγλικανικής εκκλησίας, έγραψε μυθιστορήματα και ποιήματα αλλά ανακατεύτηκε και με την πολιτική. Το πιο γνωστό έργο του είναι το μυθιστόρημα “Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ” (ή, σωστότερα: “Γκάλιβερ”, του οποίου ο πλήρης τίτλος ήταν: “Travels into Several Remote Nations of the World, in Four Parts, by Lemuel Gulliver, First a Surgeon, and then a Captain of Several Ships”), στο οποίο σατιρίζει την πολιτική ζωή, τις φιλοσοφικές ιδέες και την επιστήμη της εποχής του. Έγραψε επίσης ποιήματα, σάτιρες, δοκίμια, θρησκευτικά έργα, κηρύγματα, άρθρα, επιστολές.
ΕΝΤΟΥΑΡ ΛΟΥΙ “Η ΜΟΝΙΚ ΔΡΑΠΕΤΕΥΕΙ” μτφ. Στέλα Ζουμπουλάκη, εκδόσεις Αντίποδες
Πώς βιώνει ένας γιός την κακοποίηση της μητέρας του, μετά την ενηλικίωσή του;
Σ’ αυτό το βιβλίο ο Εντουάρ Λουί αφηγείται την ιστορία της μητέρας του, που σχεδιάζει την “δραπέτευσή της” και από τον δεύτερο σύντροφο της ζωής της, αφού από τον πρώτο –τον πατέρα του– έχει χωρίσει για τους ίδιους λόγους που τώρα εγκαταλείπει και τον δεύτερο: αλκοολισμός, λεκτική και σωματική βία και –το χειρότερο για την ίδια και μη ανεκτό– ύβρεις σε βάρος των παιδιών της.
Θα τα καταφέρει και θα φτάσει με δική της απόφαση στην απελευθέρωσή της, κερδίζοντας τον θαυμασμό του γιού της, που μετά το τέλος της γραφής του βιβλίου του θα πεi: «Αυτό το βιβλίο που διαβάζετε είναι, κατά κάποιον τρόπο, το αποτέλεσμα μιας παραγγελίας από τη μητέρα μου. Δεν το αποφάσισα, δεν το προγραμμάτισα. Δεν ήταν δική μου ιδέα εξαρχής. Τίποτα στη λογοτεχνία δεν μου είχε δώσει ποτέ τόση χαρά».
Ο Εντουάρ Λουί γεννήθηκε στην Αλλενκούρ της Γαλλίας το 1992 με το όνομα Εντύ Μπελγκέλ. Σπούδασε κοινωνικές επιστήμες στην École Νormale. Το πρώτο του βιβλίο, «Να τελειώνουμε με τον Εντύ Μπελγκέλ» (μτφρ. Μιχάλης Αρβανίτης, 2018), προκάλεσε έντονη δημόσια συζήτηση, γνώρισε μεγάλη εμπορική επιτυχία, μεταφράστηκε σε πάνω από είκοσι γλώσσες και διασκευάστηκε για το θέατρο, όπως και όλα τα επόμενα έργα του. Από τις εκδόσεις Αντίποδες κυκλοφορούν, σε μετάφραση Στέλας Ζουμπουλάκη, άλλα πέντε βιβλία του.
09.01.2026 | ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ – ΜΠΟΛΙΒΑΡ
Να ευχηθώ σε όλους Καλή Χρονιά με δύναμη, κέφι και θάρρος.
Παίρνοντας την σκυτάλη από τον Μάριο και το τελευταίο μουσικό παράθυρο του 2025, σήμερα διαβάζω αποσπάσματα από το ποίημα “Μπολιβάρ” του Νίκου Εγγονόπουλου.
Ο Νίκος Εγγονόπουλος γεννήθηκε τον Οκτώβρη του 1907 στην Αθήνα. Σπούδασε στη Γαλλία και στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, με δασκάλους τον Κων/νο Παρθένη και τον Φώτη Κόντογλου. Επηρεάστηκε βαθιά από τον Αντρέ Μπρετόν και το μανιφέστο του για τον υπερρεαλισμό. Ποιητής, ζωγράφος και βαθύτατα πνευματικός άνθρωπος με πολύ πλούσιο έργο και πολύ ιδιαίτερης δικής του τεχνοτροπίας. Υπήρξε επίσης καθηγητής στο ελεύθερο σχέδιο στο ΕΜΠ. Πέθανε στην Αθήνα τον Οκτώβριο του 1985.
Το ποίημα “Μπολιβάρ”,γράφτηκε τον χειμώνα του 1942 προς το 1943. Κυκλοφόρησε, στην αρχή, σε χειρόγραφα αντίγραφα που ανατύπωσαν πολλοί, και το διάβαζαν σε συγκεντρώσεις αντιστασιακού χαρακτήρα. Σε βιβλίο εκδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 1944. Ο Σιμόν Μπολιβάρ ήταν πολιτικός και στρατιωτικός, ηγέτης διαφόρων κινημάτων ανεξαρτησίας σε όλη τη Νότια Αμερική. Αφιέρωσε την ζωή του στην απελευθέρωση των ισπανικών αποικιών και οραματίστηκε μια ενωμένη Λατινική Αμερική. Γεννήθηκε στο Καράκας της σημερινής Βενεζουέλας το 1783 και πέθανε το 1830. Ο Μπολιβάρ λατρεύτηκε ως ήρωας, ως αγνός και ανιδιοτελής πατριώτης που ανάλωσε την προσωπική του περιουσία για τα ιδανικά της ελευθερίας.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
ΝΙΚΟΣ ΔΑΒΒΕΤΑΣ “Η δεσμοφύλακας”
Εκδόσεις Πατάκη
Ένα από τα πιο σημαντικά και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας, της προηγούμενης χρονιάς 2025.
Ο συγγραφέας Ν. Δαββέτας, είναι ο γιός που απευθύνεται στην μητέρα του, όταν το δικό της πάσχον σώμα φθίνει. Όταν η νόσος του Αλτσχάιμερ είχε καταβάλει πλήρως τη μητέρα μου, εκείνη εξακολουθούσε να θυμάται με τον δικό της τρόπο τα χρόνια που υπηρετούσε ως σωφρονιστική υπάλληλος στις γυναικείες φυλακές Αβέρωφ και Κορυδαλλού. Μπορεί να μη θυμόταν ποιος ήμουν, πού ζούσε και σε ποια εποχή, όμως ανέφερε συχνά, με τα μικρά τους ονόματα, δεκάδες κρατούμενες, ποινικές και πολιτικές, με τις οποίες είχε συγχρωτιστεί.
Το κοινό μας ταξίδι ως το αναπότρεπτο τέλος της, οι παραληρηματικοί μονόλογοι και οι καθημερινοί μας διάλογοι, μέσα από τον παραμορφωτικό φακό της ασθένειας, διασώθηκαν και έγιναν βιβλίο. Μια εξομολόγηση μεταμφιεσμένη σε μυθοπλασία ή μυθοπλασία μεταμφιεσμένη σε οδυνηρή εξομολόγηση;
Ο Νίκος Δαββέτας (Αθήνα 1960), συγγραφέας και κριτικός, εμφανίστηκε στα γράμματα το 1981 από τις σελίδες του περιοδικού Διαγώνιος του Ντίνου Χριστιανόπουλου. Έχει μέχρι σήμερα εκδώσει δεκατέσσερα βιβλία (επτά ποιητικά, επτά πεζογραφικά). To μυθιστόρημά του “Άντρες χωρίς άντρες” τιμήθηκε το 2022 µε το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος και µε το Βραβείο Ελληνικού Μυθιστορήματος Athens Prize for Literature. Εργα του έχουν μεταφραστεί σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες. Από το 2017 διδάσκει Δημιουργική Γραφή στα μεταπτυχιακά προγράμματα του ΕΑΠ.
JEAN COCTEAU “ΤΑ ΤΡΟΜΕΡΑ ΠΑΙΔΙΑ”
μτφ. Λίζυ Τσιριμώκου, εκδόσεις Άγρα
Το μυθιστόρημα του Ζαν Κοκτώ “Τα τρομερά παιδιά” εκδόθηκε το 1929 από τον εκδοτικό οίκο Grasset και αναγνωρίστηκε από τους κριτικούς ως το αριστούργημα του συγγραφέα. Αφηγείται την ιστορία ενός αδελφού και μιας αδελφής, του Πωλ και της Ελιζαμπέτ. Ο Πωλ τραυματίζεται έξω από το λύκειο Κοντορσέ από μια πέτρα που ο Νταρζελός, ένας από τους συμμαθητές του, είχε κρύψει μέσα σε μια χιονόμπαλα. Κατά την ανάρρωσή του, η Ελιζαμπέτ μένει στο δωμάτιο μαζί του και τον φροντίζει. Αυτό το δωμάτιο γίνεται το θέατρο για αυτό που αποκαλούν «το παιχνίδι», μια ιστορία που επινοούν κάθε βράδυ και στην οποία οι δυο τους είναι οι πρωταγωνιστές. Το όνειρό τους μπερδεύεται επικίνδυνα με την πραγματικότητα.
Με αυτό το έργο, ο Κοκτώ έδειξε πώς η γοητεία της εφηβείας είναι συνυφασμένη με το δράμα. Το 1950 το βιβλίο έγινε ταινία από τον Jean-Pierre Melville.
Ο Ζαν Κοκτώ (1889-1963) υπήρξε ποιητής, μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας, κριτικός, ζωγράφος και σκηνοθέτης του κινηματογράφου. Πρωτοπόρος της εποχής του, ένας γητευτής των καιρών, γενναιόδωρος, μια ιδιόμορφη αγιότητα της αυτοκαταστροφής και των παθών, του οπίου και των σκανδάλων. Έργα του είναι: “Η δαιμόνια μηχανή” (1934), “Οι νεόνυμφοι του πύργου του Άιφελ” (1921), “Οι τρομεροί γονείς” (1938), “Τα ιερά τέρατα” (1940), “Η γραφομηχανή” (1941), “Ο ωραίος αδιάφορος” (1941), “Ο δικέφαλος αετός” (1946) και άλλα.
19.12.2025 | ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ – ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΤΟΥ ΤΡΙΤΟΥ – ΓΙΑ ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
Από τα σχόλια του Τρίτου, του Μάνου Χατζiδάκι διαβάζουμε το απόσπασμα: «Η γέννηση του Χριστού και οι αμαρτίες των μικρών μαθητών όταν παραβιάζουν τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας».
Για την έκδοση των σχολίων του Τρίτου ο Μάνος Χατζιδάκις αναφέρει:
Σαν άρχισα τα «Σχόλια» στο Τρίτο το ’78, δεν είχα αποσαφηνίσει μέσα μου ούτε το ύφος της γραφής τους, ούτε καλά-καλά τους στόχους μου. Γνώριζα βέβαια πως θα ‘πρεπε να ξεκινήσω απ’ την πραγματικότητα του τόπου μας, αλλά όχι με τον τρόπο της «βραδυνής» και «μεσημβρινής» παραδημοσιογραφίας -τρόπος και είδος γραφής που απεχθάνομαι από νέος και περιφρονώ.
Σχόλιο με σχόλιο λοιπόν σχημάτιζα τον τρόπο, τη γραφή και το επίπεδο μέσα απ’ το οποίο έβλεπα τον νεοελλαδικό κόσμο μας και επικοινωνούσα ολοένα με ένα πλατύτερο κοινό ή καλλίτερα με ένα μεγαλύτερο κοινό, γιατί ποτέ είναι αλήθεια δεν υπήρξα κατάλληλος για το πλατύ κοινό. Φυσικά επικοινωνούσα με όλους, εκτός από τους παραδημοσιογράφους και τον αρμόδιο υφυπουργό -ανίκανους, για μια οποιαδήποτε επικοινωνία. Αυτοί όμως ενοχλήθηκαν πολύ σαν συνειδητοποίησαν το γεγονός ότι επιτυγχάνετο επικοινωνία χωρίς τη συμμετοχή τους, χωρίς τα δημοσιογραφικά ή τα πολιτικά οφέλη, έτσι κι η αντίδρασή τους ήταν άμεση -ενορχηστρωμένη λασπολογία, «αγανακτισμένοι ακροατές», μηνύσεις και ένας υφυπουργός πιεζόμενος από την Κοινή, κοινότατη Γνώμη.
Το Τρίτο σταμάτησε τη λειτουργία του, σταμάτησαν και τα «Σχόλια». Για μιαν ακόμη φορά η ποιητική συνείδηση και η έκφρασή της καταδιώχθηκε και εξαναγκάστηκε στη σιωπή. Η έκδοση λοιπόν αυτών των «Σχολίων» ήταν επιβεβλημένη για να μην ξεχνάμε την αθλιότητα και τις οδυνηρές αλήθειες του καιρού μας και του τόπου μας.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΙΚΕΝΣ “ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ”
μτφ. Μαρία Μπλάνα, εκδόσεις Περισπωμένη
Μια πολύ όμορφη έκδοση-κόσμημα από τις ποιοτικές εκδόσεις Περισπωμένη, που έχουν μότο τους τη φράση “Η ομορφιά ως μοναδική δυνατότητα “.
Η έκδοση αυτή περιέχει εφτά χριστουγεννιάτικά διηγήματα, που μεταφράζονται πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα. Αφορούν ένα εύρος της δημιουργικής περιόδου του συγγραφέα από το 1835 μέχρι περίπου το 1855 και πρωτοδημοσιεύτηκαν στα χριστουγεννιάτικα φύλλα των περιοδικών τα οποία εξέδιδε ο ίδιος. Πρόκειται για τα διηγήματα που επηρέασαν, μεταξύ άλλων, και το έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Μια έκδοση για όσους ακόμη προσδοκούν τη θέρμη που τριζοβολά στα αναμμένα τζάκια της φαντασίας. Για να «στοιχειώσει τα σπίτια τους ευχάριστα και τις καρδιές τους παντοτινά».
Ο Τσαρλς Ντίκενς γεννήθηκε στο Πόρτσμουθ της Αγγλίας στις 8 Φεβρουαρίου 1812, και ήταν το δεύτερο από τα οχτώ παιδιά της οικογένειάς του. Είναι από τους πιο σπουδαίους και αγαπημένους συγγραφείς όλων των εποχών. Τα έργα του παραμένουν διαχρονικά και εξακολουθούν να διαβάζονται από πολλούς αναγνώστες σε όλο τον κόσμο. Πέθανε στο Λονδίνο στις 9 Ιουνίου 1870, στη χώρα κηρύχθηκε πένθος και τον έθαψαν στη γωνία των ποιητών, στο Γουεστμίνστερ Άμπεϋ.
E.T.A. HOFFMANN “Ο ΚΑΡΥΟΘΡΑΥΣΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΚΏΝ”
μτφ. Σοφία Αυγερινού, εικονογράφηση Artus Scheiner, εκδόσεις Περισπωμένη
Μία ακόμη έκδοση- κόσμημα σε νέα μεγαλόσχημη έκδοση με εικονογράφηση του Βοημού αρτ νουβώ καλλιτέχνη Artuš Scheiner από την πραγινή, συλλεκτική έκδοση του 1924,το κλασικό χριστουγεννιάτικο παραμύθι, η αριστοτεχνική νουβέλα του Χόφμαν «Ο Καρυοθραύστης και ο βασιλιάς των ποντικών». Δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Βερολίνο το 1816 και στη συνέχεια συμπεριλήφθηκε στη συλλογή “Οι αδελφοί του Σεραπίωνος” το 1819.
Ο Ernst Theodor Amadeus Hoffmann (1776-1822), εμβληματική μορφή του ρομαντισμού στη γερμανική λογοτεχνία έζησε στα τέλη του 18ου με αρχές του 19ου αιώνα. Γεννήθηκε στο Κένιγκσμπεργκ της Πρωσίας από γονείς νομικούς. Από μικρή ηλικία έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τις τέχνες, ιδιαίτερα τη μουσική και τη ζωγραφική, και διακρίθηκε για τις διανοητικές του ικανότητες.
Έγραψε πολλές ιστορίες, όπου η πραγματικότητα πλέκεται με δεξιοτεχνία με τη φαντασία αλλά και με κωμικά γεγονότα και επηρέασε πολλούς μεταγενέστερους συγγραφείς , ανάμεσά τους τον Έντγκαρ Άλαν Πόε, τον Ρόμπερτ Λιούις Στίβενσον και τον Φραντς Κάφκα.
12.12.2025 | ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ – “ΥΜΝΩ ΤΟ ΣΩΜΑ”
Ποίηση για σήμερα. Με έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, τον Τίτο Πατρίκιο, με μια ποιητική διαδρομή πάνω από 70 χρόνια, που είναι για μένα ίσως ο μεγαλύτερος εν ζωή Έλληνας ποιητής. Γεννήθηκε το 1928 στην Αθήνα. Εντάχθηκε από πολύ μικρός στην Αριστερά, αρχικά στην ΕΠΟΝ και στη συνέχεια στον ΕΛΑΣ. Από το 1951 μέχρι και το 1953 εξορίστηκε στην Μακρόνησο και τον Αη-Στράτη.
Οι σπουδές του: Νομική στην Αθήνα και Κοινωνιολογία στο Παρίσι το ’59 και το ’64. Εργάστηκε ως δικηγόρος, κοινωνιολόγος και μεταφραστής λογοτεχνίας. Η πρώτη του ποιητική συλλογή εκδόθηκε το 1954 με τίτλο “Χωματόδρομος”. Ποιήματα του έχουν μεταφραστεί σε 10 γλώσσες και έχει τιμηθεί με ελληνικά και ξένα βραβεία ποίησης. Όλα τα βιώματά του, τα μέρη που έζησε, ο έρωτας, η απώλεια, η κοινωνικοπολιτική κατάσταση της χώρας μας είναι στα ποιήματά του.
Το ποίημα που διάλεξα έχει τίτλο “Υμνώ το σώμα” και περιλαμβάνεται στη συλλογή του “Συγκατοίκηση με το παρόν”, που γράφτηκε το 2010.
Ο ίδιος σε μια συνέντευξή του θα πει: “Μας αρέσει δεν μας αρέσει, είμαστε αναγκασμένοι να συγκατοικούμε με το παρόν, γιατί μόνον έτσι μπορούμε να δούμε πού βρισκόμαστε και ενδεχομένως να χαράξουμε, έστω αμυδρά, έναν δρόμο για το πού θα πάμε.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
MICHELE PEDINIELLI “ΜΠΟΚΑΝΕΡΑ”
μτφ. Γιάννης Καυκιάς Εκδόσεις Πόλις
Ένα σύγχρονο πολιτικοκοινωνικό νουάρ μυθιστόρημα που διαδραματίζεται στην πόλη Νίκαια της Γαλλίας.Μια καινούργια ντετέκτιβ γεννιέται σ’ αυτό το μυθιστόρημα, η Ντιου Μποκανέρα. Πενηντάρα, χωρίς παιδιά από επιλογή, αγαπά τον καφέ και πάσχει από αϋπνίες. Ιδιωτική ντετέκτιβ και φορά αρβύλες. Είναι αστεία και θαρραλέα, με μια δόση μελαγχολίας. Διερευνώντας την υπόθεση του φόνου των δύο ομοφυλόφιλων, του Μάουρο και του Ντοριάν, η Μποκανέρα μάς παρουσιάζει μια αντιπροσωπευτική εικόνα για την αστυνομία, τη δημόσια υγεία, τις υποδομές μιας Νίκαιας που ταλαιπωρεί τους κατοίκους ενώ η διαφθορά παραμονεύει.
Το βιβλίο είναι ύμνος για την Νίκαια που χάνεται και θρήνος γι’ αυτήν που την αντικαθιστά.
“Χρησιμοποιώ το μυθιστόρημα για να μιλήσω για αυτά τα πράγματα που με θυμώνουν καθημερινά” θα πει η συγγραφέας.
Η Μισέλ Πεντινιελί είναι ιταλο-κορσικανικής καταγωγής και γεννήθηκε στην Νίκαια της Γαλλίας το 1968.Συγγραφέας που ειδικεύεται στα αστυνομικά μυθιστορήματα, αφού σπούδασε δημοσιογραφία, εργάστηκε σε αυτόν τον τομέα για περίπου δεκαπέντε χρόνια στο Παρίσι προτού γίνει διαδικτυακή συντάκτρια, κυρίως για το RetroNews, τον ιστορικό ιστότοπο ειδήσεων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας.Ζει στην Νίκαια και με ύφος χιουμοριστικό καθώς και έντονα κριτικό για τα κακώς κείμενα της πόλης της, η συγγραφέας μιλά για τις ανισότητες, την ομοφοβία, την πατριαρχική βία, την Άκρα Δεξιά, τους μετανάστες, αλλά και τις εστίες αντίστασης και αλληλεγγύης που δημιουργούνται.
NIELS HAV “ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΗΣ ΚΟΠΕΓΧΑΓΗΣ”
μτφ. Σωτήρης Σουλιώτης – Εκδόσεις Σαιξπηρικόν
Μία ποιητική συλλογή από μία χώρα που οι ποιητές της δεν μεταφράζονται συχνά στην χώρα μας.
Ο Νίλς Χάου γεννήθηκε το 1949 και είναι από τους πιο γνωστούς ποιητές και συγγραφείς της Δανίας. Το βιβλίο του “Οι γυναίκες της Κοπεγχάγης” είναι μία επιλογή από το ως τώρα ποιητικό του έργο, σε μετάφραση που συνοδεύεται από ένα κατατοπιστικό επίμετρο, από τον Σωτήρη Σουλιώτη.
Η έκδοση είναι δίγλωσση (δανικά- ελληνικά).
Ο Νίλς Χάου έχει ταξιδέψει σε πολλά μέρη του κόσμου ως ποιητής παρουσιάζοντας το έργο του. Τα βιβλία του εκδόθηκαν σε πάρα πολλές και σπάνιες γλώσσες.Στον ποιητικό του λόγο ο Νιλς , άλλοτε μιλά με τρυφερότητα και άλλοτε σαρκάζει με πυκνότητα εκφέροντας λόγο που αμφισβητεί το ψεύτικο και υποκριτικό. Η ποίηση του είναι προσωπική, γεμάτη πάθος, νεύρο αλλά και στοχασμό, με κέντρο βάρους τη ζωή και τον άνθρωπο, αλλά όχι τον εαυτό του ή τον γράφοντα.
“Θέλουμε να αφήσουμε ίχνη
με λέξεις
Όμως η γλώσσα δεν είναι ιδιωτική εφεύρεση.
…
Πρέπει να αποδεχτώ την αμηχανία μου –
και ν’ ακούσω τις λέξεις,
που γεννοβολάνε με την πραγματικότητα παντού.
05.12.2025 | ΜΕΝΗΣ ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΕΑΣ – ΣΕ ΜΕΡΟΣ ΟΠΟΥ ΦΩΣ ΔΕΝ ΦΕΓΓΕΙ
Ο Μένης Κουμανταρέας, είναι για μένα, ένας από τους σπουδαιότερους συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας.Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1931 και έφυγε από τη ζωή με αδόκητο τρόπο στις 6 Δεκεμβρίου 2014. Εργάστηκε επί 20 χρόνια σε ναυτιλιακές και ασφαλιστικές εταιρίες. Στη λογοτεχνία εμφανίστηκε το 1962, με τη συλλογή διηγημάτων “Τα μηχανάκια”.
Από τα πιο γνωστά του βιβλία “Η κυρία Κούλα”, “Βιοτεχνία Υαλικών”, “Η μυρωδιά τους με κάνει να κλαίω”, “Η φανέλα με το 9”, “Ο ωραίος λοχαγός”. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος, δύο φορές με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος καθώς και από το Ίδρυμα Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου του.
Μετέφρασε επίσης και σημαντικούς ξένους αγγλόφωνους συγγραφείς. Βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε 13 γλώσσες. Ο Μένης Κουμανταρέας είναι κυρίως συγγραφέας της πόλης. Αγάπησε πολύ την πόλη και το Άστυ.
Το κείμενο που διάλεξα να διαβάσω σήμερα είναι από το βιβλίο του “Πλανόδιος Σαλπιγκτής” και έχει τίτλο “Σε μέρος όπου φώς δεν φέγγει”. Είναι γραμμένο το 1987 και όπως λέει ο ίδιος «έγραψα το “σε μέρος όπου φώς δεν φέγγει”, σαν ένα ξόρκι στις περιπλανήσεις μου στον ομφαλό αυτής της πόλης». Μιλάει για την πλατεία Ομονοίας στην Αθήνα.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
FREDERIC PAULIN “ΚΑΝΕΝΑΣ ΕΧΘΡΟΣ ΣΑΝ ΤΟΝ ΑΔΕΛΦΟ”
μτφ. Γιάννης Καυκιάς, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου
Το βιβλίο “Κανένας εχθρός σαν τον αδελφό” είναι ένα ιστορικό νουάρ μυθιστόρημα. Περιγράφει με δύναμη τα πρώτα χρόνια του πολέμου στο Λίβανο μέσα από τα διασταυρούμενα πεπρωμένα γυναικών και αντρών στο πλαίσιο μιας σύγκρουσης που τους συνδέει και τους υπερβαίνει. Ο Φρεντερίκ Πολέν με έντονους διαλόγους και εντυπωσιακή αφήγηση εμβαθύνει στον ορυμαγδό ενός πολέμου, που οι επιπτώσεις του συνεχίζονται μέχρι σήμερα.Βηρυτός 13 Απριλίου 1975.
Ο Φρεντερίκ Πολέν (Frédéric Paulin) γεννήθηκε το 1972 στην ευρύτερη περιοχή του Παρισιού. Σπούδασε πολιτικές επιστήμες κι εργάστηκε ως καθηγητής μέσης εκπαίδευσης καθώς και ως δημοσιογράφος. Γράφει πολιτικά και ιστορικά μυθιστορήματα νουάρ εδώ και περίπου δέκα χρόνια. Χρησιμοποιεί την πρόσφατη ιστορία ως πρώτη ύλη για να αναδείξει αλήθειες που συχνά κρύβονται ή παραποιούνται από τον επίσημο λόγο. Οι ήρωές του είναι συχνά πιο διεφθαρμένοι ή επιρρεπείς στο σφάλμα από τους κακοποιούς που υποτίθεται ότι έχουν ως αποστολή να εξουδετερώσουν, αλλά δεν είναι παρά μάρτυρες ενός κόσμου όπου τα όρια δεν θα είναι ποτέ πια εντελώς διακριτά.
Μεταξύ άλλων διακρίσεων, έχει τιμηθεί με το Μεγάλο Βραβείο Αστυνομικής Λογοτεχνίας, το Βραβείο Ιστορικού Μυθιστορήματος Νουάρ και το Bραβείο Αναγνωστών Quais du Polar.
REID SAMUEL YALOM “ΓΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ- ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΓΙΑΛΟΜ”
μτφ. Ευαγγελία Ανδριτσάνου, Λίβια Ζέρβα. Εκδόσεις Άγρα
Γραμμένο από τον Ρηντ Γιάλομ, φωτογράφο, γιο του γνωστού Αμερικανού ψυχιάτρου Ίρβιν Γιάλομ και της ιστορικού Μαίριλυν Γιάλομ, το βιβλίο αυτό χαρίζει μια ιδιωτική ματιά στην οικογενειακή ζωή του ζευγαριού των διάσημων καθηγητών. Η ποιητική αφήγηση, διάσπαρτη με καλλιτεχνικές φωτογραφίες, αναδεικνύει με λεπτομέρειες προσωπικές προτιμήσεις, συνήθειες και ανέκδοτα στιγμιότυπα από την καθημερινή ζωή των Γιάλομ, την κουλτούρα τους, τις καταβολές τους και τον κοινωνικό περίγυρο της οικογένειας. Παράλληλα όμως ο Ρηντ Γιάλομ αποτυπώνει εδώ ένα γλαφυρό αφηγηματικό πανόραμα της ζωής στην Καλιφόρνια τις δεκαετίες του 1960 και 1970. Το πρώτο μισό του βιβλίου του πρόλαβε να το διαβάσει και να το επιμεληθεί η Μαίριλυν Γιάλομ.
Ο ΡΗΝΤ ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΓΙΑΛΟΜ είναι φωτογράφος από τη Βόρεια Καλιφόρνια. Αποφοίτησε από το Stanford University και το Monterey (Middlebury) Institute of International Studies. Η φωτογραφική δουλειά του έχει δημοσιευθεί και εκτεθεί ευρέως τα τελευταία τριάντα χρόνια. Έχει εκθέσει στην Ινδονησία, την Ελλάδα (Κρήτη), στο Βιετνάμ, το Κεμπέκ, στην Καλιφόρνια και σε άλλες δυτικές πολιτείες των ΗΠΑ. Γράφει ποίηση συστηματικά από το 2018.
“Ο αφυπνισμένος νους διερωτάται.
Ο φιλοπερίεργος νους δεν κοιμάται ποτέ.
Είμαι ο γιός δύο καθηγητών.”
28.11.2025 | ΜΑΛΒΙΝΑ ΚΑΡΑΛΗ – ΣΑΒΒΑΤΟΓΕΝΝΗΜΕΝΗ – ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΗ
Η Μαλβίνα Κάραλη, υπήρξε για μένα ένα από τα πιο χαρισματικά πλάσματα που έζησαν στη χώρα μας και που δυστυχώς έφυγε πολύ νωρίς μόλις στα 48 της χρόνια.
Θα ‘θελα πολύ να ζούσε σήμερα και να ΄βλεπα πως θα σκιαγραφούσε, με την κοφτερή και διεισδυτική της ματιά, όλα αυτά που συμβαίνουν σήμερα στον κόσμο.
Ήταν πολύ ευφυής, ευαίσθητη, μαχητική, αιχμηρή, αυτοσαρκαστική, με πάρα πολλές γνώσεις.
Η ίδια, σύμφωνα με το ιδιόχειρο βιογραφικό της σημείωμα, γεννήθηκε στο Ισραήλ και μεγάλωσε στην Αθήνα. Συλλέκτρια πανεπιστημιακών ενάρξεων (Κυβερνητική, Μαθηματικά, Ιστορία Τέχνης). Αρθρογράφος στη Γυναίκα, στα Επίκαιρα, στο Κλίκ,στην Απογευματινή, στη Βραδυνή, στον Επενδυτή και τέλος στο Symbol. Kρατικό βραβείο σεναρίου για τις Κρυστάλλινες νύχτες της Τώνιας Μαρκετάκη. Τρία μυθιστορήματα. Κάτι τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά. Αριθμός ταυτότητας Ν 246935.
Το κείμενο που διαβάζουμε σήμερα, είναι από το βιβλίο της “Σαβατογεννημένη”, έχει τίτλο ‘Λησμονημένη’ και γράφτηκε γύρω στο 2001.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
ΜΑΧΜΟΥΝΤ ΝΤΑΡΟΥΙΣ “ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΑΤΕΡΜΟΝΗΣ ΘΛΙΨΗΣ”
μτφ. Πέρσα Κουμούτση, Βίκυ Μπούτρη – Εκδόσεις Αλεξάνδρεια
Ο Μαχμούντ Νταρουίς, ήταν Παλαιστίνιος ποιητής και συγγραφέας περισσότερων από τριάντα ποιητικών συλλογών και οκτώ πεζογραφικών έργων. Κατά τη διάρκεια της ζωής του θεωρούνταν ο εθνικός ποιητής της Παλαιστίνης. Το έργο του αποτελεί σημαντική ανασύνθεση της παλαιστινιακής ταυτότητας και κουλτούρας και συνεχίζει να είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα στην ιστορία της αραβικής ποίησης. Γεννήθηκε το 1941 στο χωριό Μπάρουα της Παλαιστίνης και πέθανε τον Αύγουστο του 2008.
Φυλακίστηκε τη δεκαετία του ’60, αυτοεξορίστηκε το 1970, εντάχθηκε στην PLO το 1987 και έφυγε για να σπουδάσει στη Μόσχα το 1970. Το Ισραήλ του απαγόρευσε να επιστρέψει στη χώρα και έζησε στην εξορία μέχρι το 1996. Επηρέασε πολλούς Άραβες ποιητές, κέρδισε πολλές διεθνείς διακρίσεις, το έργο του έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από 22 γλώσσες και οι αραβόφωνοι αναγνώστες του παγκοσμίως, τον θεωρούν «σωτήρα της αραβικής γλώσσας».
Το βιβλίο του “Χρονικό μιας ατέρμονης θλίψης”, είναι η πρώτη συλλογή πεζών δοκιμίων του συγγραφέα. Γραμμένα το 1973 μεταφράζονται και εκδίδονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα τον Οκτώβριο του 2025. Η γραφή του είναι λυρική, στοχαστική, έχει δύναμη και δέος και βαθιά συγκινητικές μαρτυρίες της ιστορικής τραγωδίας των Παλαιστινίων. Τα κείμενα αυτά επιστρατεύουν το μύθο, τη μνήμη και τη γλώσσα για να εμβαθύνουν στις εμπειρίες του συγγραφέα από τον κατ’ οίκον περιορισμό του, την αναμέτρησή του με Ισραηλινούς ανακριτές και τα διαστήματα που πέρασε στη φυλακή.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΚΟΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ “ΤΑ ΚΙΑΛΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙ ΤΣΟΥΙΚΟΦ”
εκδόσεις Μεταίχμιο
Το μυθιστόρημα ξεκινά από τα χρόνια της Κατοχής, φτάνει στο σήμερα και αντιμετωπίζει τον Εμφύλιο σαν έναν τοκογλύφο που δεν μπορεί κανένας να τον ξεχρεώσει όσο αίμα και μελάνι κι αν τον αφήσει να ρουφήξει από τις αρτηρίες του. Η γλώσσα του προκλητική, ευαίσθητη, με φιλοσοφικό στοχασμό και “αλλήθωρη”, αλλού κοιτάζει και αλλού δαγκώνει.
Ό ήρωας του μυθιστορήματος – τυπικό δείγμα του μετακατοχικού Έλληνα- προσπαθεί με οποιοδήποτε υλικό να καλύψει το προσωπικό και κυρίως το συλλογικό τραύμα. Είναι φτιαγμένος από υλικά υπαρξιακής αγωνίας, ιστορίας, ιδεολογίας, ιδεοληψίας, τέχνης και έρωτα.
“Εγώ παιδί μου, σου έφερα τα κιάλια του στρατάρχη Βασίλι Τσουικόφ, εδώ μέσα τα έχω. Σου λέει τίποτε το όνομά του; “
Ο Βασίλης Γκουρογιάννης γεννήθηκε το 1951 και μεγάλωσε στο χωριό Γρανίτσα Ιωαννίνων. Σπούδασε στην Νομική Σχολή του Α.Π.Θ. και μέχρι πρόσφατα υπήρξε μαχόμενος δικηγόρος στην Αθήνα. Έγραψε ποιήματα, διηγήματα, μυθιστορήματα. Το “Κόκκινο στην πράσινη γραμμή” και η “Αναψηλάφηση” ξεχωρίζουν.
Αρθρογραφεί σε εφημερίδες και site.
21.11.2025 | JOSEPH ROTH (ΓΙΟΣΕΦ ΡΟΤ) – ΒΕΡΟΛΙΝΕΖΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ 1920 – 1933
Ο Γιόσεφ Ρότ γεννήθηκε το 1894 από εβραίους γονείς στην ανατολική Γαλικία (σημερ. Ουκρανία) και πέθανε στο Παρίσι το 1939. Σπούδασε φιλοσοφία και γερμανική φιλολογία στο Λέμπεργκ και στη Βιέννη. Δούλεψε ως δημοσιογράφος και υπήρξε από τους πιο σημαντικούς γερμανόφωνους συγγραφείς με πλούσιο σημαντικό έργο και σπουδαία μυθιστορήματα (ενδεικτικά “Εμβατήριο Ραντένσκι”, “Hotel Savoy”, “Η κρύπτη των καπουτσίνων”, “Ο θρύλος του αγίου πότη”).
Ο Ρότ ήταν ο ποιητής της ζωής στους δρόμους του Βερολίνου τη δεκαετία του 1920. Μιας πόλης που έσφυζε από κόσμο και παλμό, σε μια περίοδο όμως παρακμής. Ο Ροτ περιπλανιόταν στην πόλη καταγράφοντας τις ιδιομορφίες της, τις ασήμαντες λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής χωρίς συναισθηματισμούς, σαν κινηματογραφική κάμερα.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
BRUNO JASIENSKI “ΘΑ ΚΑΨΩ ΤΟ ΠΑΡΙΣΙ”
μτφ. Αναστασία Χατζηγιαννίδη, εκδόσεις Έρμα
Διάσημο αλλά και ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο την εποχή που δημοσιεύτηκε, μεταφρασμένο σε πολλές γλώσσες, το μυθιστόρημα” Θα κάψω το Παρίσι” πλέον κατατάσσεται στα μείζονα επιτεύγματα της πολωνικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα αποτελώντας ένα κρυμμένο διαμάντι του κεντροευρωπαϊκού μοντερνισμού
Ο νεαρός Γάλλος εργάτης Πιερ βλέπει τη ζωή του να καταστρέφεται όταν ξαφνικά απολύεται από τη δουλειά του, η αγαπημένη του τον εγκαταλείπει και ο σπιτονοικοκύρης του τον πετάει έξω. Βυθισμένος στην απόγνωση, περιπλανιέται στους δρόμους του Παρισιού, πασχίζοντας να επιβιώσει στις σκληρές και άγριες συνθήκες της πόλης με μεγάλες κοινωνικές ανισότητες.
Την παραμονή των εορτασμών για την επέτειο της Γαλλικής Επανάστασης, η απελπισία και η απύθμενη οργή για ένα σύστημα που τον καταδίκασε στο περιθώριο, ωθούν τον εργάτη Πιέρ να αδειάσει δύο σωλήνες με τον βάκιλο της πανούκλας, στη δεξαμενή που τροφοδοτείται το Παρίσι με νερό. Η πόλη μολύνεται, ο ιός εξαπλώνεται, οι νεκροί πληθαίνουν και ένας ανηλεής αγώνας για επιβίωση ξεκινά. Η γλώσσα του μυθιστορήματος είναι πυκνή, περιγραφική, με θαυμαστές μεταφορές και ανατρεπτικές εικόνες.
Ο Μπρούνο Γιασένσκι (1901-1938) ήταν Πολωνός λογοτέχνης και πρωτοποριακός εκφραστής του ευρωπαϊκού μοντερνισμού. Γεννήθηκε ως Βίκτορ Μπρούνο Ζίσμαν στο Κλιμόντουφ, μια κωμόπολη της σημερινής νοτιανατολικής Πολωνίας. Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου μετακομίζει με την οικογένειά του στη Ρωσία, όπου ο Γιασένσκι θα έρθει σε επαφή με τα αβάν γκαρντ κινήματα της εποχής, τη ρωσική πρωτοπορία και τον φουτουρισμό. Μετά το τέλος του πολέμου επιστρέφει στην Πολωνία, σπουδάζει φιλοσοφία και στη συνέχεια μετακομίζει με την γυναίκα του στο Παρίσι, όπου το 1928 εκδίδεται το μυθιστόρημά του. Διώχνεται από την Γαλλία, καταφεύγει στο Λένινγκραντ και τον Σεπτέμβριο του 1938 θα δικαστεί ως μέλος αντεπαναστατικής οργάνωσης και θα εκτελεστεί την ίδια μέρα.
ΝΤΙΝΤΙΕ ΕΡΙΜΠΟΝ “Η Ζωή, τα Γηρατειά και ο Θάνατος μιας Γυναίκας του Λαού”
μτφ. Γιάννης Στεφάνου, εκδόσεις Νήσος
Ο συγγραφέας αναφέρεται στα τρία αυτά γεγονότα, «μιας γυναίκας του λαού», της μητέρας του. Η ζωή της μητέρας του σε όλες της τις εκφάνσεις: από την εποχή που ήταν οικιακή βοηθός, καθαρίστρια και κατόπιν εργάτρια σε εργοστάσιο, μέχρι τα χρόνια της συνταξιοδότησης, της σταδιακής σωματικής κατάπτωσης και της εισαγωγής σε οίκο ευγηρίας. Πρόθεσή του, όπως λέει, δεν είναι να σκιαγραφήσει ένα «ατσαλάκωτο» πορτρέτο: ο ελεγειακός τόνος εναλλάσσεται περίτεχνα με μια νηφάλια καταγραφή που συνομιλεί με πλήθος έργων από τα πεδία της λογοτεχνίας, της κοινωνιολογίας, της φιλοσοφίας. Ο Εριμπόν, καθώς αφηγείται τη φθίνουσα πορεία της μητέρας του προς το τέλος, θέτει συγχρόνως καίρια ερωτήματα για τη σχέση μας με τους ηλικιωμένους, για τη σχέση των ηλικιωμένων με τον χρόνο και τον θάνατο, για τις συνθήκες διαβίωσης στις μονάδες φροντίδας.
Ένα βαθιά ανθρώπινο βιβλίο, που διαβάζοντάς το «βλέπεις με άλλα μάτια», τη σχέση σου με κοντινούς σου ηλικιωμένους ανθρώπους.
Ο Ντιντιέ Εριμπόν (Didier Eribon) γεννήθηκε στη Ρενς (Reims) το 1953. Σπούδασε φιλοσοφία στη Ρενς και στο Παρίσι, δίδαξε επί χρόνια σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ και διετέλεσε καθηγητής κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αμιένης στη Γαλλία. Εργάστηκε επίσης ως δημοσιογράφος και κριτικός βιβλίων, και συνδέθηκε φιλικά με τον Μισέλ Φουκώ και τον Πιερ Μπουρντιέ, με τον οποίο ανέπτυξε επιπλέον στενή συνεργασία. To 2008 τιμήθηκε με το βραβείο Brudner, που απονέμεται από το Πανεπιστήμιο του Γέιλ για σημαντικά επιτεύγματα στο πεδίο των ΛΟΑΤΚΙ σπουδών.
14.11.2025 | Ρόζα Λούξεμπουργκ – Γράμματα από τη φυλακή
Η Ρόζα Λούξεμπουργκ υπήρξε μία από τις πιο αγνές, συνεπείς και ανεξάρτητες μορφές του παγκόσμιου σοσιαλιστικού κινήματος. Γεννήθηκε στις 5 Μαρτίου 1871 στην Πολωνία και δολοφονήθηκε με κτηνώδη βία από τα Φράικορπς (τάγματα εθνικιστικής πολιτοφυλακής). Σπούδασε ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική, οικονομικά και αφού απέκτησε την γερμανική υπηκοότητα μετά το γάμο της, ίδρυσε μαζί με τον Κάρλ Λίμπκνεχτ και άλλους την ένωση Σπάρτακος.
Τα γράμματα από τη φυλακή γράφτηκαν στη φυλακή του Μπρόνκε από τις 21 Νοεμβρίου 1916 και στη συνέχεια από τη φυλακή του Μπρεσλάου μέχρι τις 18 Οκτωβρίου 1918. Όλα τα γράμματα απευθύνονται στην Σόφι Λίμπκνεχτ, σύζυγο του Κάρλ Λίμπκνεχτ.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ – ΔΥΟ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΑ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ
ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ
“ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟ – ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ “
εκδόσεις Άγρα
Δύο σημαντικές θρασύτατες κλοπές, με διαφορά τριάντα χρόνων η μία από την άλλη. Κλοπή 301 θυρίδων από την τράπεζα “επενδυτικής πρόνοιας” και εκσκαφή της γραμμής 1 του μετρό η πρώτη και ξανά διάρρηξη της ίδιας τράπεζας στο Νέο Ψυχικό και εκσκαφή της γραμμής 4, η δεύτερη. Ο Α. Αποστολίδης στήνει ένα μυθιστορηματικό, κινηματογραφικό σκηνικό με ντετέκτιβ, αστυνομικούς, κυρίες της καλής κοινωνίας και ανθρώπους του υποκόσμου. “Το φάντασμα του μετρό” πλανάται στον αέρα, ανάμεσα στους μυθιστορηματικούς ήρωες και επιστρέφει τριάντα χρόνια μετά για να προσφέρει τις γνώσεις του για τη διάρρηξη των θυρών.
Ο Ανδρέας Αποστολίδης είναι συγγραφέας, σκηνοθέτης και μεταφραστής. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1953. Έχει γράψει αστυνομικά μυθιστορήματα και συλλογές διηγημάτων, κυρίως με αστυνομικές ιστορίες, και έχει μεταφράσει περισσότερα από ογδόντα μυθιστορήματα σπουδαίων συγγραφέων αστυνομικής λογοτεχνίας. (J.Ellroy, P.Highsmith, D.Hammett, R.Chandier, J.Charyn κ.α.). Επίσης έχει γράψει μελέτες για το αστυνομικό μυθιστόρημα και την αρχαιοκαπηλία. Έχει σκηνοθετήσει ταινίες μικρού μήκους και περισσότερα από εκατό επεισόδια της τηλεοπτικής εκπομπής “Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα “.
Από τις τελευταίες του δουλειές είναι η σειρά «Δύο φορές ξένος» για τις υποχρεωτικές ανταλλαγές πληθυσμών τον 20ό αιώνα. Το ντοκιμαντέρ «Ένας τόπος χωρίς ανθρώπους» για την εκδίωξη της φυλής των Μασσάι από τα Εθνικά Πάρκα της Τανζανίας απέσπασε έξι διεθνή βραβεία.
TOM HILLENBRAND “ΦΟΝΙΚΕΣ ΕΛΙΕΣ”
μτφρ. Μιχάλης Αθανασιάδης, εκδόσεις ΠΟΤΑΜΟΣ
Οι εκδόσεις Ποταμός εγκαινιάζουν μία καινούργια σειρά αστυνομικής λογοτεχνίας με τίτλο “Τα φονικά του Ποταμού”, με πρώτο τίτλο της σειράς τις “Φονικές Ελιές “. ‘Eνα νέο αστυνομικό μυθιστόρημα με χιούμορ, μυστήριο, αγωνία, αναμεμειγμένο με γαστρονομικές εμπειρίες και περίεργους γευστικούς πειρασμούς από την Ιταλία, τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης και λίγο από την Αφρική. Ο Ξαφιέ Κίφερ, γκουρμέ μάγειρας και ήρωας των μυθιστορημάτων του Τομ Χίλενμπραντ, αφήνει την κουζίνα του για ν’ αναζητήσει τον εξαφανισμένο φίλο του Αλεσάντρο, αλλά αντί γι’ αυτόν βρίσκει ένα εγκαταλελειμμένο λιοτρίβι, δεξαμενές γεμάτες βρομερό ελαιόλαδο και οπλισμένους άνδρες που αντλούν λάδι σε βυτία.
Ο Τομ Χίλενμπραντ γεννήθηκε στο Αμβούργο το 1972. Σπούδασε Ευρωπαϊκή Πολιτική, εργάστηκε ως ρεπόρτερ και προϊστάμενος τμήματος του Spiegel Online. Τα βιβλία του έχουν βραβευθεί επανειλημμένως, έχουν μεταφρασθεί σε πολλές γλώσσες και βρίσκονται τακτικά στη λίστα των ευπώλητων του Spiegel. Ζει στο Μόναχο και δηλώνει πως δεν έχει γάτα. Μετά τις Φονικές ελιές, θα ακολουθήσει από τον Ποταμό η Πικρή σοκολάτα.
07.11.2025 | ΓΩΡΓΟΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ – ΑΓΙΟΙ ΕΡΩΤΕΣ, ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΧΡΟΝΙΑ
Σήμερα διαβάζουμε σελίδες από το ξεκίνημα του βιβλίου του Γιώργου Μιχαηλίδη «Άγιοι Έρωτες, Τα Μεγάλα Χρόνια»».
Ο Γιώργος Μιχαηλίδης ήταν Έλληνας σκηνοθέτης, σεναριογράφος και συγγραφέας. Γεννήθηκε στη Νέα Ιωνία Αττικής το 1938. Δημιούργησε το Θέατρο Νέας Ιωνίας το 1965 – το πρώτο περιφερειακό Θέατρο της Ελλάδος – και το Ανοιχτό Θέατρο, όπου ανέβασε έργα όλων των σημαντικών θεατρικών συγγραφέων, Ελλήνων και ξένων. Έγραψε πολύ σπουδαία μυθιστορήματα. Ξεχωρίζουν οι δύο τριλογίες του «Της Επανάστασης, της Μοναξιάς και της Λαγνείας» και οι «Άγιοι Έρωτες» (Τα Μεγάλα Χρόνια, Τα Χρόνια της Οργής, Τα Χρόνια της Κραυγής και της Σιωπής)
Οι «Αγιοι Έρωτες» μέσα από αληθινά ιστορικά γεγονότα, ακολουθούν την πορεία τριών οικογενειών από το 1890 έως το 1915 που, ενώ έρχονται από διαφορετικά μέρη και διαφορετικές κοινωνικές τάξεις, οι Βαλκανικοί πόλεμοι διασταυρώνουν τις ζωές τους και διαμορφώνουν αμείλικτα τη μοίρα τους.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Enzo Traverso “Η ΓΑΖΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ”
μτφρ. Νίκος Κούρκουλος Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου
Ο συγγραφέας και ιστορικός Enzo Traverso μας λέει για το βιβλίο του: «Τούτο το σύντομο δοκίμιο γεννήθηκε από την τραγική συγκυρία του πολέμου στη Γάζα και από τις άγριες αντιπαραθέσεις που ακολούθησαν. Προσπάθησα να διερευνήσω με κριτική ματιά την πολιτική και διανοητική αντιπαράθεση που προκάλεσε η κρίση της Γάζας, εξετάζοντας τη μάζα της ιστορίας και της μνήμης που την περιβάλλει». Το βιβλίο εκδόθηκε στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο του 2024.
Ο Enzo Traverso είναι Ιταλός ιστορικός και διανοούμενος. Γεννήθηκε στο Γκάβι (Πιεμόντε) της Ιταλίας το 1957. Σπούδασε ιστορία στο πανεπιστήμιο της Γένοβας και ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στην Ανώτατη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών στο Παρίσι. Είναι συγγραφέας πολλών βιβλίων, τα οποία έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Στην Ελλάδα έχουν μεταφραστεί και κυκλοφορούν άλλα δέκα βιβλία του (“Επανάσταση: διανοητική και πολιτισμική ιστορία”, “Η ιστορία ως πεδίο μάχης”, “Τα νέα πρόσωπα του φασισμού” και άλλα). Σήμερα είναι καθηγητής στο πανεπιστήμιο Κορνέλ της Νέας Υόρκης.
MARCEL PROUST “Η Αναζήτηση του Χαμένου Χρόνου – Θέματα, Πρόσωπα και Σκηνές”
Επιλογή, Σύνθεση, Πρόλογος, Μετάφραση – Κλαίρη Μιτσοτάκη – εκδόσεις Άγρα.
“Για χρόνια πλάγιαζα νωρίς”, ίσως η πιο γνωστή -σε παγκόσμια κλίμακα- φράση που ξεκινά ένα μυθιστόρημα, “Η αναζήτηση του χαμένου χρόνου” του Μαρσέλ Προυστ, ένα από τα πιο εμβληματικά μυθιστορήματα του 20ου αιώνα. Η συγγραφή του μυθιστορήματος διήρκεσε περίπου 15 χρόνια και κυκλοφόρησε σε επτά μέρη (3.200 σελίδες συνολικά) από το 1913 έως το 1927. Διατρέχει μία περίοδο 50 χρόνων στη Γαλλία της Μπέλ Επόκ, με μία πινακοθήκη περίπου 2000 χαρακτήρων, σε σκηνές απαράμιλλης δεξιοτεχνίας στην αφήγησή τους.
Η Κλαίρη Μιτσοτάκη, με περίσσεια αγάπη, μαεστρία, συνέπεια καταφέρνει να μας δώσει, σε 600 σελίδες, μία επιτομή του έργου του Μ. Προυστ. Επιλέγει, ανθολογεί, συνθέτει και μεταφράζει θέματα, πρόσωπα και σκηνές και από τους εφτά τόμους του μυθιστορήματος και καταφέρνει να προσφέρει στον αναγνώστη “μιαν είσοδο στο μυθιστόρημα στην ολότητά του”.
Η Κλαίρη Μιτσοτάκη είναι συγγραφέας, μεταφράστρια και επιμελήτρια εκδόσεων. Γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης το 1949. Σπούδασε κλασική φιλολογία στο πανεπιστήμιο της Αθήνας και παρακολούθησε μαθήματα μεσαιωνικής ανθρωπολογίας στην ανώτατη σχολή κοινωνικών επιστημών στο Παρίσι. Υπήρξε συνεργάτιδα του περιοδικού “Σύγχρονος Κινηματογράφος”.
31.10.2025 | ΑΡΓΥΡΗΣ ΧΙΟΝΗΣ – ΤΑ ΑΙΩΝΟΒΙΑ ΔΕΝΤΡΑ
Σήμερα διαβάζουμε το διήγημα του Αργύρη Χιόνη “Τα Αιωνόβια Δέντρα”, από το βιβλίο του “Όντα και μη Όντα”. –Ο Αργύρης Χιόνης ήταν Έλληνας ποιητής και συγγραφέας. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1943, έζησε και στο εξωτερικό και έφυγε από την ζωή ανήμερα Χριστούγεννα το 2011 στο Θροφαρί Κορινθίας, όπου ζούσε από το 1992, καλλιεργώντας τη γη και την ποίηση. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος το 2009. Στο βιβλίο του «Όντα και μη Όντα», αναμειγνύονται όλα σχεδόν τα είδη του λόγου, καταργώντας τα μεταξύ τους όρια. Το παραμύθι σμίγει με το δοκίμιο, το δοκίμιο με την ποίηση, η ποίηση με την φυσική ιστορία.
Γιάννης Μακριδάκης “Στη σκιά του όρους Όχη”
Εκδόσεις: βιβλιοπωλείον της Εστίας – 2025
Μία νουβέλα για την διαφορετικότητα, την ψυχολογία και τις εσωτερικές ανάγκες της ψυχής του ατόμου που είναι και σε σύγκρουση με την ίδια του την φύση, και που σήμερα όλα αυτά τα βλέπουμε, τα δεχόμαστε, τα αντιμετωπίζουμε(?) με άλλη ματιά, αλλά πενήντα ή εξήντα χρόνια πριν, οι κοινωνικές συνθήκες σε τέτοια θέματα ήταν δυστοπικές.
Ο Μακριδάκης, παίρνει μια αληθινή ιστορία που συνέβη στην πατρίδα του την Χίο στα τέλη της δεκαετίας του ’60, και με την κοινωνικά ευαίσθητη ματιά του και την αψεγάδιαστη λογοτεχνική του πένα, μας χαρίζει άλλη μία αναγνωστική απόλαυση.
Μια γυναίκα η Βάσω, που είχε γεννηθεί ερμαφρόδιτη περίπου είκοσι χρόνια πριν, αποφασίζει να διαμορφώσει και σωματικά (με εγχείρηση) την ανδρική της ταυτότητα. Πόσο έτοιμη είναι η κοινωνία να αποδεχτεί ένα τέτοιο γεγονός, και κατά πόσο μπορεί κάποιος να σωθεί όταν βρεθεί στη σκιά του όρους Όχη;
Ο Γιάννης Μακριδάκης γεννήθηκε στη Χίο το 1971 και σπούδασε Μαθηματικά. Είναι από τους πιο ταλαντούχους, σύγχρονους συγγραφεί μας, με κοφτερή και διεισδυτική ματιά και αφοσιωμένους αναγνώστες. Ειδικά τα δύο πρώτα βιβλία του “Ανάμισης Ντενεκές” (2008) και “Η Δεξιά τσέπη του ράσου” (2009), αγαπήθηκαν πολύ από τους αναγνώστες και έχουν γνωρίσει πολλές ανατυπώσεις μέχρι σήμερα. Έχει γράψει 17 βιβλία, μυθιστορήματα, νουβέλες, ιστορικές μαρτυρίες – αφηγήσεις.
Υ.Γ. Νιώθω μεγάλη χαρά, που η πρώτη πανελλήνια παρουσίαση του πρώτου βιβλίου του Γ. Μακριδάκη “Ανάμισης Ντενεκές” έγινε στο βιβλιοπωλείο Κίχλη στο Ηράκλειο Κρήτης το φθινόπωρο του 2008.
Βασίλης Ραφαηλίδης – ΙΣΤΟΡΙΑ (κωμικοτραγική) του ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 1830-1974
Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου
Ένα βιβλίο που όλοι πρέπει και αξίζει να διαβάσουμε.
Τούτη η συνοπτική ιστορία της Ελλάδος, που ξεκινά λίγο μετά το τέλος της επανάστασης του 1821 και φτάνει μέχρι το 1974, φωτίζει πολλές άγνωστες πτυχές της ιστορίας που διδαχθήκαμε και με τον τρόπο που διδαχθήκαμε στα σχολικά μας χρόνια. Αυτό το βιβλίο αγαπάει την Ελλάδα και γι’ αυτό δεν την κολακεύει. Επιμένει περισσότερο στα αρνητικά παρά στα θετικά γεγονότα της ιστορίας μας. Δίνει δηλαδή μεγαλύτερη σημασία στους προδότες, τους δοσίλογους όλων των περιόδων και τους πατριδοκάπηλους που δεν έλειψαν ποτέ, παρά σ’ αυτούς που νοιάστηκαν ειλικρινά για τούτον τον δύσμοιρο τόπο, που συνεχίζει να υποφέρει από έλλειψη ιστορικής ειλικρίνειας.
Ο Βασίλης Ραφαηλίδης ήταν κριτικός κινηματογράφου, δημοσιογράφος και συγγραφέας. Γεννήθηκε το 1934 στα Σέρβια Κοζάνης και πέθανε στην Αθήνα το 2000. Σπούδασε κινηματογράφο και δούλεψε σαν βοηθός του Ν. Κούνδουρου και του Ρ. Μανθούλη. Αιχμηρός και καίριος στον λόγο του, εργάστηκε ως κριτικός κινηματογράφου, σχολιογράφος και επιφυλλιδογράφος σε διάφορες εφημερίδες. Στη διάρκεια της δικτατορίας βασανίστηκε και εκτοπίστηκε στις φυλακές της Αίγινας. Συγγραφέας πολλών και σημαντικών βιβλίων (Η μεγάλη περιπέτεια του μαρξισμού – Καπιταλισμός, η κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας – Θερμοί και ψυχροί πόλεμοι – Λαοί της Ευρώπης – Λαοί της Μέσης Ανατολής και άλλα). Όλα του τα βιβλία κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου.
24.10.2025 | Ωγκύστ Ροντέν – Διαθήκη
Σήμερα διαβάζουμε αποσπάσματα από το κείμενο “Διαθήκη” του πολύ σπουδαίου Γάλλου γλύπτη Ωγκύστ Ροντέν. Γεννήθηκε το 1840, έζησε μέχρι το 1917 κι επηρέασε σημαντικά με τα έργα του, την γλυπτική του 20ου αιώνα. Το κείμενο “Διαθήκη” του Rodin, είναι ένα κείμενο – παραίνεση, όχι μόνο για τους καλλιτέχνες και την τέχνη, αλλά και για την ζωή την ίδια.
ΠΡΟΤΑΣΗ
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΛΙΟΝΤΑΚΗΣ “ΣΤΟ ΛΑΜΠΕΡΟ ΚΡΥΜΜΕΝΟΣ” ΠΟΙΗΜΑΤΑ 1973 -2019
Εκδόσεις ΚΕΙΜΕΝΑ
Ο Χριστόφορος Λιοντάκης (1945 -2019 ) γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης.Με καταγωγή από το Ινι Μονοφατσίου, με βιώματα από τον τόπο της παιδικής του ηλικίας, τους αγρούς, τους ελαιώνες, τις εκκλησίες,σ’ αυτό το θαύμα όπως λέει ο ίδιος να συντελέστηκε η επαφή του με την ποίηση.
Σπουδαίος ποιητής και μεταφραστής της γαλλικής λογοτεχνίας, τιμήθηκε το 1999 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης με τη συλλογή του“Με το φως”, και το 2012 με το βραβείο Ποίησης του Ιδρύματος Κώστα και Ξένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο τουέργου του. Ο Δήμος Ηρακλείου του απένειμε το βραβείο Νίκου Καζαντζάκη και το Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας τον ονόμασε Ιππότη της Τάξεως Γραμμάτων και Τεχνών.
Στο βιβλίο του “Στο Λαμπερό Κρυμμένος”, που κυκλοφόρησε τον Ιούλιο 2025 περιλαμβάνονται ποιήματα από την πρώτη του συλλογή “Το τέλος του τοπίου” που πρωτοκυκλοφόρησε το 1973, καθώς και όλες οι υπόλοιπες ποιητικές συλλογές του μέχρι το 2019. Την έκδοση, με περίσσεια φροντίδα, ανέλαβαν οι ποιοτικές εκδόσεις Κείμενα. “Οτι αρνήθηκε να μπεi στις λέξεις αυτές, για κάποιους άλλους είναι προορισμένο. Άλλοι σίγουρα θα διαβάσουν τον κόσμο καλύτερα από μένα”.
17.10.2025 | Γιώργος Σεφέρης – Ενας γέροντας στην ακροποταμιά
Σήμερα διαβάζουμε το ποίημα “Ένας γέροντας στην ακροποταμιά”, του αγαπημένου ποιητή Γιώργου Σεφέρη. Ο Γιώργος Σεφέρης γεννήθηκε στην Σμύρνη στις 29 Φεβρουαρίου 1900 και πέθανε στην Αθήνα στις 20 Σεπτεμβρίου 1971. Ήταν ο πρώτος Έλληνας που τιμήθηκε με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1963. Το ποίημα “Ένας γέροντας στην ακροποταμιά”, αν και γράφτηκε το 1942, είναι πάντα σπουδαίο, επίκαιρο, με στίχους – οδηγούς ζωής.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
VICTOR HUGO “ΟΙ ΑΘΛΙΟΙ” Α’, Β” ΤΟΜΟΣ
μτφρ. ΩΡΙΩΝΑ ΑΡΚΟΜΑΝΗ, ΕκδόσειςGUTENBERG
Το κλασικό αριστούργημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας σε νέα εμβληματική έκδοση και μετάφραση από τον Ωρίωνα Αρκομάνη. Μια συγκλονιστική καταγγελία για τη φτώχεια και την κοινωνική αδικία, αλλά και ένας ύμνος στη δύναμη της αγάπης και της ανθρωπιάς.
Μέσα από τις περιπέτειες του περίφημου Γιάννη Αγιάννη, ο Ουγκό περιγράφει τη Γαλλία των εξαθλιωμένων και των εξεγέρσεων. Στη νέα, πλήρη εκδοχή του μυθιστορήματος, περιλαμβάνονται και τα επτά κεφάλαια με τον γενικό τίτλο “Τα λουλούδια” που ο Ουγκό δεν είχε συμπεριλάβει στην αρχική έκδοση των “Άθλιων”.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΡΗΣ “Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΤΙΜΟΘΕΟΥ ΚΩΝΣΤΑ”
Εκδόσεις ΑΓΡΑ
Ο Γιάννης Μαρής (ψευδώνυμο του Γιάννη Τσιριμώκου), δημοσιογράφος και συγγραφέας 60 μυθιστορημάτων, είναι ο θεμελιωτής του ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος.
Τα βιβλία του, εκτός από την συναρπαστική αστυνομική πλοκή, περιέχουν πολλά στοιχεία της ελληνικής κοινωνικής, οικονομικής, πολιτικής καθημερινότητας.
«Ποιος σκότωσε τον Τιμόθεο Κώνστα και τον ηθοποιό Απέργη; Υπάρχει πράγματι στην Αθήνα του 1962 η εγκληματική οργάνωση “Μαύρος Αγγελος”;
Μια υπόθεση με πρωταγωνιστή τον δαιμόνιο, ευφυή και προικισμένο αστυνομικό Μπέκα, που δεν λύνει απλά γρίφους σχετικούς με ένα έγκλημα, αλλά επιχειρεί να διεισδύσει και στην ψυχοσύνθεση των ηρώων.
