Μαθήματα αντιδραστικής προπαγάνδας παραδίδουν εδώ και πολλά χρόνια τα αστικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Είδαμε σε πολλές και διαφορετικές εκδοχές, τι σημαίνει προβολή και αναπαραγωγή της κυρίαρχης αστικής προπαγάνδας. Για την ακρίβεια, είδαμε τι σημαίνει να δημιουργείς σάπια πραγματικότητα, ακόμη και να καθοδηγείς ανοιχτά νέους ανθρώπους σε επικίνδυνες δράσεις που σε τελική ανάλυση θα στραφούν εναντίον τους.
Τα αστικά ΜΜΕ είναι ένα από τα πιο ισχυρά όπλα της αστικής τάξης στην ταξική πάλη με την εργατική τάξη. Η πραγματικότητα που προβάλλουν έχει στόχο να διαμορφώσει ψυχολογία και συνείδηση τέτοια που να μην απειλεί το καπιταλιστικό σύστημα και τα μονοπώλια.
Είναι χαρακτηριστικό, τη στιγμή που χιλιάδες συγκεντρωμένων βρίσκονται έξω από το υπουργείο Εργασίας και διαδήλωναν στους δρόμους κατά της αντεργατικής πολιτικής και της κρατικής καταστολής και βίας, τα «πρωινάδικα» δείχνουν συνταγές μαγειρικής… Και μόλις πέσει η πρώτη πέτρα ξεκινούν οι ζωντανές «πολιτικές αναλύσεις» που διαρκούν μέχρι τα νυχτερινά δελτία ειδήσεων. Εξαφανίζουν τις απεργιακές συγκεντρώσεις και τις μεγαλειώδεις διαδηλώσεις των εργαζομένων. Ακόμα χειρότερα, προβάλουν μία μικρή συγκέντρωση. Και βέβαια, εννοούν τη συγκέντρωση που διοργάνωσαν εκπρόσωποι του κυβερνητικού συνδικαλισμού…
Τα παραδείγματα που μπορεί κάποιος να παραθέσει σχετικά με το πώς τα αστικά ΜΜΕ λειτουργούν, είναι πολλά. Ας σταχυολογήσουμε ορισμένα ενδεικτικά:
1. Για το θέμα των μεταναστών που παλεύουν για να ξεφύγουν από την αθλιότητα στην οποία τους έχει καταδικάσει η αντιμεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προβάλλουν ατέλειωτες ώρες και καταναλώνουν σελίδες επί σελίδων για να πουν ότι μετέτρεψαν τον Άγιο Παντελεήμονα στην Αχαρνών από Κολωνάκι που ήταν κάποτε σε γκέτο μεταναστών που κτηνοβατούν σε κατσίκες. Το «παίζουν» ξανά και ξανά μέχρι να πείσουν ότι «κάτι πρέπει να γίνει». Και τότε αναλαμβάνει δράση μια τοπική φασιστική οργάνωση και ΜΑΤ για να «καθαρίσουν» την περιοχή. Αφού προηγούμενα έχουν κάνει παρέμβαση εκπρόσωποι της Αυτοδιοίκησης που πρόσκεινται στη ΝΔ και στο ΠΑΣΟΚ…
2. Σε κινητοποιήσεις εργαζομένων που κατεβαίνουν στο δρόμο για μεγαλύτερο μεροκάματο, για το Ασφαλιστικό, για τις συνθήκες δουλειάς, η είδηση πάντα ξεκινά από τα προβλήματα που δημιουργούν στην κυκλοφορία στο κέντρο της Αθήνας, από τα προβλήματα στα δρομολόγια των βαποριών, τη ζημιά στην οικονομία και τα κέρδη των καπιταλιστών κ.ά. Επιχειρούν έτσι να στρέψουν εργάτες ενάντια σε εργάτες. Το κοινό τους συμφέρον το παρουσιάζουν σαν αντικρουόμενο. Και πολύ συχνά μιλούν για κοινωνικό αυτοματισμό όταν, για παράδειγμα, κάποιοι διαμαρτύρονται επειδή δεν μπορούν να πάνε για ψώνια στην αγορά ή δεν μπορούν να ταξιδέψουν με το καράβι.
3. Στη Μανωλάδα οι μετανάστες που δούλευαν 20 ώρες τη μέρα στα θερμοκήπια και κοιμούνταν 4 ώρες εκεί που δούλευαν, για ένα κομμάτι ψωμί, προβλήθηκε σαν ρεπορτάζ από τα ΜΜΕ. Μόνο που όταν οι εργάτες ξεσηκώθηκαν και ζητούσαν ένα μεροκάματο, τα αστικά ΜΜΕ όχι μόνο δε χαρακτήρισαν την κινητοποίηση «εξέγερση», αλλά αβαντάριζαν τη συμπεριφορά των τραμπούκων εργοδοτών τους που τσάκισαν την κινητοποίησή τους. Τότε, έκαναν λόγο για «επεισόδια» και «ακρότητες που προκάλεσαν οι μετανάστες». Τα ταξικά τους αντανακλαστικά λειτούργησαν σωστά.
Οι δεκάδες πανεργατικές απεργίες και διαδηλώσεις εκατομμυρίων εργαζόμενων και νεολαίων, οι απεργίες διαρκείας μιας σειράς κλάδων και συνδικάτων, η επιστροφή των μαζικών γενικών συνελεύσεων σε σωματεία και συλλόγους, οι καταλήψεις και οι περιφρουρήσεις χώρων δουλειάς, οι επιτροπές αγώνα και οι συντονισμοί από τα κάτω, οι κόντρες με τις κυβερνητικές ξεπουλημένες συνδικαλιστικές ηγεσίες, οι πλατείες και οι λαϊκές συνελεύσεις στις γειτονιές, οι αντιφασιστικές-αντιρατσιστικές κινητοποιήσεις σε όλη τη χώρα, συνθέτουν συμπυκνωμένα την εικόνα των μαχών που γίνονται καθημερινά στη χώρα. Στη συντριπτική πλειοψηφία τους, οι κινητοποιήσεις, τα αγωνιστικά βήματα, τα πολιτικά προχωρήματα αλλά και οι αναζητήσεις του κινήματος δεν πέρασαν αυτά τα χρόνια μέσα από τις σελίδες των αστικών μέσων ενημέρωσης, ή όπου παρουσιάστηκαν διαστρεβλώθηκαν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της κατάστασης στον αστικό τύπο είναι ότι για τη γενοκτονία του λαού της Παλαιστίνης από το κράτος του ισραήλ, το μεγαλύτερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας τον 21ο αιώνα, μπορεί κανείς να δει στα ελληνικά δελτία ειδήσεων δηλώσεις των στελεχών της δολοφονικής μηχανής των IDF, αλλά όχι ανακοινώσεις των Παλαιστινίων, των Παλαιστινιακών οργανώσεων και των αλληλέγγυων του Παλαιστινιακού λαού. Μάλιστα τον τελευταίο καιρό έχουν εξαφανιστεί όλες οι ειδήσεις από τη συνεχιζόμενη γενοκτονία του Παλαιστινιακού λαού από τους σιωνιστές του κράτους-δολοφόνου του ισραήλ.
Σε αυτά να προσθέσουμε τις αμέτρητες παρεμβάσεις αναλυτών, δημοσκόπων, πανεπιστημιακών, που υποτίθεται δεν φέρουν «κομματική – πολιτική» ιδιότητα και οι οποίοι, όμως, αναπαράγουν ανενόχλητοι την κυρίαρχη ιδεολογία και προπαγάνδα, ιδιαίτερα την ευρωατλαντική.
Το κριτήριο είναι απόλυτα ταξικό, οι ιδιοκτήτες των ΜΜΕ, δηλαδή οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι και η αστική τάξη, καθορίζουν το περιεχόμενο της ενημέρωσης. Δεν αφορά μόνο τη διαμόρφωση του εκλογικού συσχετισμού υπέρ των αστικών κομμάτων – στοχεύει στην αντιμετώπιση της μοναδικής διεξόδου για τους εργαζόμενους και τον λαό, της πάλης για την ανατροπή του συστήματος, ιδιαίτερα σε συνθήκες διόγκωσης της δυσαρέσκειας και τριγμών οικονομικών, διεθνών, πολιτικών.
Κι όταν μιλάμε για εξαγορά μιας ανεξάρτητης εφημερίδας από κάποιον ολιγάρχη, αναφερόμαστε για μια επιλογή που περισσότερο ερμηνεύεται από την αγωνία του συστήματος για τη διαμόρφωση εναλλακτικού αστικού πόλου διακυβέρνησης απ’ τον χώρο της σοσιαλδημοκρατίας, για νέα οχήματα εγκλωβισμού δυσαρέσκειας και αγανάκτησης.
Ας μην ξεχνάμε τον νόμο που υπερψηφίστηκε πρόσφατα, σχετικά με την ΕΡΤ και τα ΜΜΕ. Σε αυτό προβλέπεται ανάμεσα σε άλλα το εξής:
«Η τήρηση της πολυφωνίας ως προς το περιεχόμενο των μέσων ενημέρωσης δεν συνεπάγεται αντίστοιχη υποχρέωση των παρόχων υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης να παρεκκλίνουν της εδραιωμένης συντακτικής τους γραμμής, συμπεριλαμβανομένης της ιεράρχησης και αξιολόγησης των προς μετάδοση ειδήσεων από τη συντακτική τους ομάδα» (αρ. 28, παρ. 3). Κάτι που μεταφράζεται: Καμία υποχρέωση παρέκκλισης από τη γραμμή του Μέσου στον βωμό της «πολυφωνίας»!
Τη «γραμμή» ακόμα υπηρετεί ο αποπροσανατολισμός, που βρίσκει το θεσμικό του καταφύγιο στην «αξιολόγηση από τις συντακτικές ομάδες». Έτσι, κρίνονται ως ιδιαίτερου δημοσιογραφικού ενδιαφέροντος τα αποκρουστικά φωνακλάδικα σόου στη Βουλή και στα πάνελ, οι αντιπαραθέσεις με ατάκες και χαρακτηρισμούς, με τα οποία βομβαρδίζονται οι εργαζόμενοι και η νεολαία. Από την άλλη, αναλύσεις, επεξεργασίες, εργατικές κινητοποιήσεις, θέματα πολιτισμού κ.ά. μπορούν να αξιολογηθούν ως «αδιάφορα» και να θαφτούν.
Σε αυτήν την αναζήτηση του «παραπολιτικού» έναντι του ουσιαστικού, στην αξιολόγησή του ως «ενδιαφέροντος» και στην αντίστοιχη προβολή του, συνολικά στην ιεράρχηση της «γραμμής του μαγαζιού», κρίνεται και ελέγχεται από τα Μέσα η δουλειά των δημοσιογράφων και άλλων εργαζομένων σε αυτόν τον κλάδο, ενώ αντίστοιχα διαπαιδαγωγούνται οι νεότεροι από αυτούς.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της μεταπολίτευσης εκδότες και καναλάρχες λάμβαναν σαφή θέση υπέρ η κατά των δυο κομμάτων εξουσίας ανάλογα με τα συμφέροντα των τμημάτων της οικονομικής ελίτ που εκπροσωπούσαν.
Υποτίθεται ότι ο πλουραλισμός των ΜΜΕ, υπό την έννοια της ύπαρξης ενός ποικιλόμορφου φάσματος μέσων ενημέρωσης υπό διάφορα ιδιοκτησιακά καθεστώτα και με ποικίλες απόψεις, είναι θεμελιώδης για την υγιή δημοκρατία και παρέχει ένα επίπεδο ανεξάρτητου ελέγχου που βοηθάει στην προάσπιση του κράτους δικαίου. Από τη στιγμή που το λεγόμενο «κράτος δικαίου» δεν υπάρχει πλέον, για τι μιλάμε;
Στους ασκούντες κριτική στην πολιτική αυτή συγκαταλέγονται ορισμένοι δημοσιογράφοι -ιδιαίτερα όσοι εργάζονται σε ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης και σε ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία-, μαζί με ακτιβιστές και μαζικές οργανώσεις. Οι δημοσιογράφοι έχουν στοχοποιηθεί με διάφορους τρόπους, των φαινομενικά νόμιμων μεθόδων που χρησιμοποιούνται στην πράξη για να παρενοχλούν, να εκφοβίζουν,να φιμώνουν τη διαφωνία και τη δημοσιογραφική έρευνα, ακόμη και να απολύουν.
Είναι ηλίου φαεινότερο ότι μετά την εξαγορά ενός μέσου ενημέρωσης από έναν ολιγάρχη, ακολουθούν απολύσεις, ώστε να προσληφθούν οι «αρεστές φωνές». Μια τέτοια απόλυση είναι πράγματι τιμητική για τον δημοσιογράφο που στέκεται με όρθιο κεφάλι απέναντι στην λαίλαπα της διαστρέβλωσης και των συμφερόντων της ντόπιας ολιγαρχίας, στο πλευρό των εργαζομένων και του λαού. Και μεγάλο μέρος του λαού μας έχει ακόμη το σωστό κριτήριο και μπορεί να κρίνει σωστά. Και βρίσκεται στο πλευρό του απολυμένου.
Παρά τις οικονομικές δυσκολίες που συνεπάγεται μια τέτοια απόλυση, ίσως αποτελεί μια «απελευθέρωση» και ευκαιρία για ένα νέο σαλπάρισμα! Και σαφώς ο δημοσιογράφος που απολύθηκε για την στάση του στο πλευρό των καταπιεσμένων και της ουσιαστικής ενημέρωσης, απέναντι στην ισοπέδωση και την κατάργηση της πολυφωνίας, αξίζει τον σεβασμό όλων μας.
Daniel
